Posted on

Bir Film-Noir Klasiği-Double Indemnity (1944)

 

Yes, I killed him. I killed him for money and for a woman.
I didn’t get the money and
I didn’t get the woman.*

Double-Indemnity-confessionBir film düşünün filmin sonu ilk dakikasından belli olsun ama film sizi son saniyesine kadar yerinize çivilesin. İşte Double Indemnity (Çifte Tazminat, 1944 ) böyle bir film. Seneryosu James M. Cain’ın aynı adlı romanına dayanır. Filmin seneryosu Billy Wilder ve Raynond Chandler’a aittir. Billy Wilder’in daha üçüncü filmidir. Raynond Chandler’ın ise ilk seneryolarındandır. Kendisi o dönemin en büyük polisiye yazarlarından biridir. Sonra birçok filmin seneryosunu yazacak ya da katkıda bulunacaktır.

Double Indemnity ilk dakikasından filmin sonunu söylüyor. Artık izleyecek bişey kalmadığını düşünen izleyici çok kısa zaman içinde kendini filmin içinde buluyor. Çünkü izleyiciyi baştan sona kadar bir gerilimin içine sokuyor ve bu da izleyicinin filmi izlemesine en büyük etkenlerden bir tanesidir. Bu gerilimi yönetmen en iyi bildiği şeylerle sağlıyor: diyalog ve sade anlatımıyla. Karekterler filmin gerilimine en iyi şekilde ayakata tutyorlar. Her karakter içinde bulunduğu durumun çıkmazlığını fark edince ama o zamanda iş işten geçmiş oluyor ve gerilimin dozu iyice artıyor. Filmde her karakter kendi seçimleri doğrultusunda kötü. Bir nebze bunun dışından kalan sigorta dedektifi bile kendi şartları içinden iyi kalıyor.

Edward-G-Robinson-and-Fred-MacMurray       double-indemnity-2

Film bize herşeyi apaçık şekilde gösteriyor. Hiçbir yapmacılığa gitmeden. Ne anlatmak istediğini ilk dakikasından son dakikasına kadar gösteriyor. İzleyicinin kafasını karıştırmadan, dolanbaçlı yollara gitmeden herşeyi anlatıyor, saklı bişey bırakmadan. Bu da filmi izlerken olayları bir gözlemci olarak takip etmemize en büyük etkendir. Billy Wilder olayı anlatırken hiçbir yoruma gerek duymadan her karaktere eşit ölçüde yaklaşmayı başarıyor. Çünkü yönetmenin istediği kimin iyi kimin kötü ya da kimin kimden daha kötü olduğunu izleyiciye bırakıyor .

Konusu ve oyunculuğu dışında Double Indemnity atmosferi, karakterlerin işlenişi, bitmeyen etkisi ile bir başyapıttır. Ve bir başyapıttan daha fazlası. Kendisinden sonra gelecek olan birçok filmi etkilemiştir. Ve film-noirlerin ( kara film) özelliklerini belirleyen filmlerden bir tanesi olmuştur. Özellikle film noir karekterlerinin işlenişi, karekter yaratmadaki ve bu karekterlerin betimlenmesinde. Her film-noirin olmazsa olmazı olan güçlü, güzel, kendine güvenen kötü kadın karakteri (femme-fatal). Anlatıcı olarak dış sesin kullanılması. Kahramanın sigarayı ağzından düşürmediği. Karanlık ve loş mekanlar. Hikayenin sonunda hiç kimsenin kazanmadığı. Filmin baştan sona kullanılan flash-back. Daha bir çok özelliğiyle film-noirinin sınırlarını belirlemiş, kendisinden gelecek sonraki noir-filmlere örnek olmuş ve bir çok filmi etkilemiş bir başyapıttır.
Double Indemnity en çok etkileyen etmenlerden bir tanesi Alman dışavurumcu sinemasıdır. Bu etki filmin her karesinden görülmektedir. Zaten Billy Wilder Nazi Almanyasından önce Fransaya ordanda Amerikaya gelmiş Avusturya asıllı bir Almandır. Diğer büyük etkenlerden bir taneside o dönem popüler olan dedektif romanlarıdır( Hard Boiled).

hqdefaultKocasını öldürmek için her fırsatı kollayan bayan Phyllis Dietrichson’ı canlandıran Barbara Stanwyck (Femme-Fatale), sigortacıyı Walter Neff’i canlandıran Fred MacMurray ve sigorta dedektifi Barton Keyes’i canlandıran Edward G. Robinson’ın oyunculuklarıyla karekterleri gerçek kılıyorlar adeta. Konunun anlatımından,karekter oluşumundan, atmosfer yaratmada vb. özelliklerinden günümüz sinemasını etkilemiştir. İlk hatırlanacak filmler: Blood Simple/Kansız ( Coen Kardeşler:1985) ve özellikle Body Heat/Ateşli Vücutlar ( Lawrence Kasdan:1981). Zaten Body Heat noir-filmlere bir saygı duruşudur. Film özellikle anlattığı öyküsü Double Indemnity’i hatırlatır. Atmosfer, anlatımdaki sadelik, bitmeyen gerilimi, filmin her sahnesinde kullanılan ışık/gölge, karaktelerindeki inandırıcılık, diyalogların akıcılığı ve daha bir çok nedenden dolayı her zaman izlenecek bir başyapıttır.

double-indemnity-4
*Evet, onu öldürdüm. Onu para ve kadın için öldürdüm. Parayı alamadım ve kadını alamadım. ( Filmin ilk sahnesinden )